Гісторыя габрэйскіх мястэчак-штэтлаў

Яўген Шнайдэр

Габрэі сяліліся кампактна заўсёды і ва ўсіх месцах свайго пражывання, што было абумоўлена сацыяльна-бытавымі і рэлігійнымі асаблівасцямі габрэйскага жыцця. І ў гарадах Сфарада, і ў гарадах Ашкеназа былі цэлыя кварталы, населеныя выключна габрэямі. Гэтыя кварталы выбіраліся габрэямі хай не цалкам самастойна, але і без прымусу, вырашальную ролю мелі стандартныя фактары - эканамічныя, бытавыя, адносіны з суседзямі і г.д. Але ўжо ў 1239 годзе ў іспанскай Арагоне мясцовы кіраўнік з тыповым іспанскім імем Хайме (Хайме I Канкістадор) выдае ўказ, які прадпісваў габрэям сяліцца выключна ў пэўных спецыяльна адведзеных раёнах. Так узнікае метад ўладкавання тэрыторыі для пражывання габрэяў - гета.

Само паняцце "гета" з'явілася нашмат пазней у 1516 годзе ў Венецыі. У сваёй назве яно не несла ніякага негатыву і азначала ўсяго толькі "плавільня", або "ліцейная" - тэрыторыя знаходзілася каля плавільнага цэха. Згодна з указам Папы Рымскага Льва Х, усе габрэі павінны былі быць выгнаныя з Венецыі. Але Венецыянская рэспубліка, якая заўсёды мела сваё меркаванне, прадэманстравала характар ​​і ў гэты раз. Адкрыта супярэчыць Папе венецыянцы не асмеліліся, аднак вярхоўны орган праўлення рэспублікі, Савет Дзесяці, прыняў рашэнне не выганяць, а перасяліць габрэяў у раён ля новага ліцейнага цэха - Гета Нуво. У адрозненні ад іншых яўрэйскіх кварталаў, гета мела вароты, якія ахоўваліся і замыкаліся на ноч, натуральна, звонку. Паступова аналагічныя гета паўсталі ва ўсёй Еўропе заб. далей.

Паводле ujew.com.ua